आइतवार , कार्तिक २, २०८२
काठमाडौँ, २ कात्तिक – आज कात्तिक कृष्ण त्रयोदशीका दिन देशभर श्रद्धा र भक्तिपूर्वक काग तिहार पर्व मनाइँदैछ । यमराजका दूतका रूपमा कागलाई सम्मान र पूजा गर्ने यो दिनलाई यमपञ्चकको पहिलो दिनका रूपमा पनि मानिन्छ । बिहान सूर्योदयकालमै कागलाई दही–भात, सेलरोटी, र मीठा परिकार अर्पण गरी सन्तुष्ट पार्ने परम्परा छ ।
नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अध्यक्ष प्रा. शम्भुप्रसाद ढकालका अनुसार, शास्त्रअनुसार त्रयोदशी तिथि सूर्योदयकालमा परेकै दिन काग तिहार मनाउनुपर्छ। यस वर्ष तिथिको घटबढका कारण शनिबार बेलुकीदेखि यमपञ्चक सुरु भए पनि शास्त्रीय हिसाबले आज नै काग तिहार मनाइँदैछ ।
पौराणिक मान्यताअनुसार, यमराजले लोकका खबर कागमार्फत सुन्ने भएकाले आजको दिन कागलाई मीठो खाना खुवाएर प्रसन्न पार्ने चलन छ । लोककथामा काग घर वरपर कराएमा शुभ सूचना ल्याएको विश्वास गरिन्छ । त्यसैले आजका दिन धेरै घरमा “शुभ बोल, शुभ बोल” भन्दै कागलाई दही–भात अर्पण गरिन्छ ।
‘काकेन दधि भक्षितम्’ भन्ने श्लोकअनुसार कागलाई दही–भात मन पर्ने भएकाले दही–भात अर्पण गर्नाले यमराजसमक्ष राम्रो सन्देश पुग्ने धार्मिक विश्वास छ । कागलाई आदरपूर्वक खुवाउँदा अशुभ संकेतहरू टर्छन् र घरमा शान्ति रहन्छ भन्ने लोकमान्यता पनि जोडिएको छ ।
कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–१ स्थित कागेश्वरी महादेव मन्दिरमा आज विशेष पूजाआराधना भइरहेको छ । त्यस्तै हनुमानढोकास्थित कागेश्वरी मन्दिरमा पनि कागको मूर्तिलाई पूजा गरिन्छ । भक्तजनले बिहानैदेखि फूल, दही–भात, सेलरोटी र दीप लिएर मन्दिरमा पूजा अर्चना गरिरहेका छन् ।
शनिबार बेलुकैदेखि सुरु भएको यमदीप दान आज पनि जारी छ । वैदिक परम्पराअनुसार दक्षिणतर्फ फर्काएर दियो बाल्ने चलन छ, जसले यमयातनाबाट मुक्ति दिलाउने विश्वास रहिआएको छ । साथै, शनिबार नै धनतेरस पर्व मनाइएको थियो, जसमा गरगहना वा तामाका भाँडाकुँडा किन्ने परम्परा छ । यस दिन किनमेल गरेमा लक्ष्मी स्थिर हुने धार्मिक विश्वास रहँदै आएको छ ।
काग तिहारसँगै सुरु भएको यमपञ्चक पर्व सोमबार कुकुर तिहार, मंगलबार लक्ष्मीपूजा, बुधबार गोवर्धन पूजा (गाई तिहार) हुँदै बिहीबार भाइटीका (भाइदूज) सम्म मनाइनेछ ।
© 2026 All right reserved to sindhulisaugat.com
Design & Developed By
