सिन्धुलीको सदरमुकाम सिन्धुलीमाढीको बजारमा बिक्री गर्न राखिएको काँचो जुनार ।

सिन्धुली,१७ कार्तिक – सिन्धुली जिल्लामा सिजन पहिले नै काँचो जुनार बिक्री गर्न सुरु गर्दा व्यवसायिक जुनार खेती गर्ने किसानहरु चि न्तित बनेका छन् । सिजन पहिले नै जुनार बिक्री गर्दा त्यस्को स्वाद अ मिलो हुने र त्यसले जुनारको ब द्नाम हुने भन्दै व्यवसायिक जुनार खेती गर्ने किसानहरु चि न्तित भएका छन् । बारिका कान्लामा पाँच/सात बोट जुनार हुनेले चाडपर्वलाई लक्षित गरी खर्च जुटाउन सिजन पहिले नै काँचो जुनार बजारमा पु र्याई बिक्री गर्ने गरेको व्यवसायिक किसानको गु नासो छ । जुनार उत्पादनका लागि प्रशिद्ध सिन्धुली जिल्लामा सिजनभन्दा पहिले नै काँचो जुनार बजारमा आउन थालेको छ । व्यवसायिक रुपमा जुनार खेती गर्दै आउनु भएका गोलन्जोर गाँउपालिका–४ तीनकन्याका किसान बिरबहादुर अस्थानी काँचो जुनार बिक्री गर्दा सिजनमा पाकेको जुनार बिक्री गर्न अप्ठेरो पर्ने बताउनुहुन्छ । अहिले काँचो जुनार बजारमा प्रतिदान आठ रुपैयासम्ममा बिक्री भई रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “सिन्धुलीको जुनार कोसेलेको रुपमा देशका बिभिन्न सहरमा पुगेर लोकप्रिय भई जुन पहिचान बनाएको छ, काँचो जुनारले उक्त पहिचान गुमाई उल्टै बद्नाम हुने चिन्ता थपिएको छ ।” यता काँचो जुनार बिक्री गर्ने किसानहरुले भने चाडपर्वका कारण खर्चको जोहो गर्न सिजनभन्दा पहिले नै काँचो जुनार बजारमा ल्याएर बिक्री गर्नु परेको बताएका छन् । सिजनभन्दा पहिले नै बजारमा आउन थालेपछि जुनारको गुणस्तर जोगाउन जुनार विकास संघले स्थानीय एफएम रेडियो मार्फत सूचना जारी गरी काँचो जुनार बिक्री नगर्न किसानहरुलाई अनुरोध गरेको छ । काँचो जुनार बिक्री गर्दा कागती जस्तै अमिलो हुने र त्यसले जुनारको पनि बद्नाम हुने भएकाले जुनार पाकेपछि मात्रै बिक्री गर्न किसानलाई अनुरोध गरेको संघका अध्यक्ष कर्णबहादुर आलेमगरले जानकारी दिनुभयो । उहाँले मंसिर महिनाको दोश्रो हप्तादेखि जुनारको सिजन सुरु हुने भएकाले किसानलाई त्यसबेलासम्म जुनार बिक्री नगर्न सम्झाएको सुनाउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “जुनार क्षेत्रमा रहेका ३६ वटा जुनार सहकारीलाई पनि काँचो जुनार बिक्री नगर्न जानकारी गराएका छौं ।” तर किसानले अटेर गरी काँचो जुनार बिक्री गरि रहेको उहाँको गुनासो छ । “गुणस्तरिय भएकाले अहिलेसम्म सिन्धुलीको जुनारले नेपालमै नाम कमाएको छ”, संघका अध्यक्ष आलेमगरले भन्नुभयो, “काँचो मै बिक्री गर्दा भविष्यमा जुनारको बजार पनि साँघुरिन्छ ।’ जुनार छिट्टै बोटबाट टिप्दा अर्को बर्ष फल्ने ग्यारेण्टी हुने र सिजनभन्दा पहिले बजारमा पु¥याउन सके भाँउ पनि राम्रो पाईने गोलन्जोर गाँउपालिका–५ रतनचुरा निवासी एक किसानले नाम उल्लेख नगर्ने शर्तमा बताउनुभयो । तराईका व्यापारीले किसानको घर–घरमा नै गई जुनार खरिद गरेका छन् ।” सिन्धुलीमा उत्पादित जुनार सदरमुकाम सिन्धुलीमाढी, काठमाण्डौ, बिराटनगर, तराईका विभिन्न बजारहरु र भारतको सितामाढी हुदै पटनासम्म निर्यात हुने गरेको किसानको भनाई छ । प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना जुनार सुपर जोनका अनुसार तीनकन्या, रतनचुरा, बाशेश्वर, जलकन्या, मझुवा, दुम्जा, भुवनेश्वरी लगायतका ठाँउमा झण्डै आठ हजार किसानले व्यवसायिक रुपमा जुनारको खेती गर्दै आएका छन् । जुनारमा फल कुहाउने औसा पार्ने झिं गा चाइनिज सि ट्रस फ्लाई ब्या क्ट्रोसेरा मि न्याक्स प्र कोप देखिए पनि गत बर्षबाट ७० प्रतिशत जुनारमा उक्त कि राको प्रकोप न्युनिकरण भएको सुपर जोनका प्रमुख देवराज अधिकारीले जानकारी दिनुभयो । “जुनारमा भेटिएको किरा नि यन्त्रणउन्मुख भएको छ,” उहाँले भन्नुभयो । व्यावसायिक जुनार खेतीले घर खर्च चलाउन र छोराछोरीको पठन पाठनमा समेत सहयोग पुगेको किसानको भनाई छ । सुपर जोनका अनुसार महाभारत क्षेत्र अन्तर्गत सामुन्द्रिक सतहबाट आठ सय मिटर माथी र १२ सय मिटरको जमिन जुनार खेती गर्न उपयुक्त स्थान मानिन्छ । सिन्धुली जिल्लामा अहिलेसम्म एक हजार ३२५ हेक्टर जमिनमा जुनार खेती हुदै आएको छ । गत बर्ष जिल्लाम आठ हजार मेट्रिक्टन भन्दा बढी जुनार उत्पादन भएको थियो ।

सिन्धुलीमा जुनार र भुई कटहरको जुस लोकप्रिय बन्दै

गोलन्जोर(सिन्धुली), – सिन्धुली जिल्लामा जुनार र भूई कटहरबाट उत्पादित जुस, स्क्वास, जाम र जेली उपभोक्ता माझ लोकप्रिय बन्दै गएको छ । बजारमा किन्न पाईने कोकाकोला र फेण्टा लगायतका पेय पर्दार्थको तुलनमा स्वास्थ्यपर्दक र स्वादिष्ट भएकाले जुनार र कटरबाट उत्पादित जुस, स्क्वास लगायतका सामग्रीप्रति उपभोक्ताको आकर्षण बढ्दै गएको उत्पादकले जनाएका छन् । जिल्लाका किसानहरु सहकारीमा आवद्ध भई सिजन अनुसार जुनार र भुई कटहरको जुस स्क्वास, जाम र जेली उत्पादन गर्न थालेका हुन् । हाल जिल्लामा जुनार प्रशोधन केन्द्र गोलन्जोर गाँउपालिका–५ रतनचुरामा दुई वटा र वडा नं. ४ तीनकन्यामा एउटा सञ्चालनमा रहेका छन् । सिजनमा रतनचुरामा रहेको सिन्धुली जुनार प्रशोधन सहकारी संस्थाले पाँच हजारदेखि सात हजारसम्म र प्रगती जुनार प्रशोधन सहकारी संस्थाले आठ हजारदेखि १० हजार बोतल स्क्वास, जुस, जाम र जेली उत्पादन गर्दै आएको जनाएका छन् । तीनकन्यामा सञ्चालनमा रहेको लाङ्घाली जुनार प्रशोधन उद्योगले पनि जुनार र भुईकटहरको सिजन अनुसार तीन÷चार हजार बोतल स्क्वास, जुस, जाम र जेली उत्पादन गर्ने गरेको जनाएको छ । गाँउमै जुनार र भुई कटहरको प्रशोधन केन्द्र खुलेपछि किसानहरुलाई आफ्नो उत्पादन बेचविखन गर्न सजिलो भएको लाङ्घाली जुनार उद्योग सञ्चालक शन्तबहादुर सिंजालीमगर बताउनुहुन्छ । स्क्वास, जुस, जाम र जेली बनाउने सात दिने तालिम पाँच बर्षअघि स्थानीय विकास कोषबाट लिएपछि करिब तीन लाख रुपिया लगानी गरी व्यवसाय गर्दै आएको उहाँले जानकारी दिनुभयो । बेमौसममा पनि विक्रि हुने भएकाले आफुले जुनार र भुई कटहरको स्क्वास लगायतको सामग्री उत्पादन तिर लागेको उहाँको भनाई छ । त्यसो त उद्यमीहरुको भनाई अनुसार उत्पादित जुस स्क्वास, जाम र जेलीको बजार भनेको सदरमुकाम सिन्धुलीमाढी र राजधानी काठमाडाँै लगायतका तराईका सहर रहेका छन् । स्क्वासको खुद्रा मूल्य प्रतिबोतल(५००एमएल) एक सय रुपैया, जाम र जेलीको प्रतिबोतल १६० रुपिया खुद्रा मूल्यमा विक्रि भई रहेको छ । ‘जुनार र भुईकटहरको स्क्वास, जुस, जाम, जेली बनाउदा सिजन अनुसार हुने कमाईले घरखर्च र केटाकेटी पढाउन धानेको सिंजालीमगरको भनाई छ । त्यस्तै सिन्धुली जुनार प्रशोधन सहकारी संस्थाका अध्यक्ष निर्मलकुमार रम्तेल प्रशोधन केन्द्र सञ्चालन भएपछि गाँउका जुनार उत्पादक किसानहरुको आय आर्जनमा टेवा पुगेको बताउनुहुन्छ । गाँउकै ५२ जना किसानहरु मिलेर उक्त सहकारी सञ्चालन गरेको र करिब साँढे तीन लाख रुपियाको लगानीमा तीन वर्ष अघिदेखि प्रशोधन केन्द्र सञ्चालन गरेको उहाँको भनाई छ । ‘जुनारलाई ए, बी र सी गरी तीन ग्रेडमा बर्गिकरण गरपछि कुहिएर जाने सि ग्रेडको जुनारबाट जुस, स्क्वास, जाम र जेली उत्पादन गर्छौ’ उहाँले भन्नुभयो । पुस/माघ महिनातिर जुनार पेलेर स्क्वास लगायतका सामग्री उत्पादन हुने गरेको सहकारीले जनाएको छ । जिल्लामा भुईकटहरका लागि कमलामाई नगरपालिका लोकप्रिय रहेको छ भने जुनार खेती करिब एक हजार सात सय हेक्टर जमिनमा हुदै आएको छ । जलकन्या, रतनचुरा, तीनकन्या, बाशेश्वर, बितिजोर, मझुवा लगायतका ठाँउ जुनार खेतीको पकेट क्षेत्रको रुपमा रहेको जुनार उत्पादक जिल्ला सहकारी संघले जनाएको छ । एक गाँउ एक उत्पादन कार्यक्रम अन्तर्गत उत्पादन भएको जुनार समेत उक्त सहकारी मार्फत विक्रि हुन थालेको अध्यक्ष रम्तेलको भनाई छ ।