शुक्रवार, मंसिर ४ गते २०८३

Friday 20th November 2026

सिन्धुली सौगात विशेष राजनीतिक विश्लेषण

सिन्धुलीका ९ मध्ये ६ पालिका जित्ने नेकपाको दाबी, कति सम्भव ?

बिहिवार , मंसिर ३, २०८३


सिन्धुली,०३ मंसिर – सिन्धुलीको राजनीतिमा आगामी स्थानीय निर्वाचनलाई लिएर राजनीतिक दलहरूको आन्तरिक हिसाबकिताब सुरु हुन थालेको छ । यही क्रममा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका केहि  नेता सँग भएको राजनीतिक छलफलमा आएको एउटा दाबीले जिल्लाको राजनीतिक वृत्तमा चासो बढाएको छ । उनको भनाइअनुसार कमलामाई नगरपालिकाको अवस्था केही फरक भए पनि जिल्लाका अन्य पालिकामा पार्टीको अवस्था बलियो छ ।

यसलाई राजनीतिक भाषामा हेर्ने हो भने यो केवल चुनाव जित्ने दाबी होइन, आफ्नो संगठनात्मक शक्ति र आगामी राजनीतिक उपस्थितिबारे पार्टीले दिन खोजेको सन्देश पनि हो ।

तर प्रश्न गम्भीर छ के नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीले वास्तवमै सिन्धुलीका नौ स्थानीय तहमध्ये ६ वटामा नेतृत्व स्थापित गर्ने आधार तयार गरिसकेको छ ? अथवा यो कार्यकर्तामा उत्साह भर्ने र राजनीतिक प्रतिस्पर्धीलाई आफ्नो शक्ति देखाउने रणनीतिक अभिव्यक्ति मात्रै हो ?

यसको उत्तर खोज्न विगतको निर्वाचन परिणाम, वर्तमान संगठनात्मक अवस्था र बदलिँदो राजनीतिक मनोविज्ञानलाई एकै ठाउँमा राखेर विश्लेषण गर्न आवश्यक छ ।

४ पालिकाको विरासत, ६ पालिकाको लक्ष्य

२०७९ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा सिन्धुलीका नौ पालिकामध्ये तत्कालीन माओवादी केन्द्रले चारवटा पालिकाको प्रमुख तथा अध्यक्ष पद जितेको थियो । दुधौली नगरपालिका, मरिण, सुनकोशी र हरिहरपुरगढी गाउँपालिकामा माओवादीले नेतृत्व स्थापित गरेको थियो ।

नेपाली काँग्रेसले कमलामाई नगरपालिका, तीनपाटन र घ्याङलेखमा जित हासिल गर्दा एमालेले गोलन्जोर र फिक्कलमा नेतृत्व पाएको थियो । अर्थात्, तत्कालीन निर्वाचन परिणाममा माओवादी चार, काँग्रेस तीन र एमाले दुई पालिकामा सीमित थिए ।

यो परिणामले सिन्धुलीमा माओवादीको उल्लेखनीय राजनीतिक आधार रहेको देखाउँछ । तर चार पालिकामा विजय हासिल गर्नु र आगामी निर्वाचनमा छ पालिका जित्ने सम्भावनाको आधार तयार हुनु एउटै कुरा होइन । विगतको जनमत राजनीतिक पुँजी अवश्य हो, तर त्यो स्थायी सम्पत्ति होइन । त्यसलाई जोगाउन र विस्तार गर्न निरन्तर जनसम्पर्क, संगठनात्मक सक्रियता र कार्यसम्पादन आवश्यक हुन्छ ।

६ पालिका जित्ने दाबीको राजनीतिक अर्थ

चारवटा पालिकाको नेतृत्व गरिसकेको दलले अब छवटाको लक्ष्य राख्नु राजनीतिक रूपमा अस्वाभाविक होइन । तर दुई पालिका थप्ने लक्ष्य पूरा गर्न विगतमा जितेका क्षेत्र सुरक्षित राख्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन । अन्य दलको प्रभाव रहेका क्षेत्रमा पनि नयाँ राजनीतिक आधार निर्माण गर्नुपर्छ ।
यहाँ तीनवटा पक्ष महत्वपूर्ण देखिन्छन् ।

पहिलो, माओवादीले विगतमा जितेका पालिकामा आफ्नो जनमत र संगठन कति सुरक्षित राखेको छ ?

दोस्रो, काँग्रेस र एमालेको प्रभाव रहेका पालिकामा पार्टीले कस्तो नयाँ राजनीतिक आधार निर्माण गरेको छ ?

तेस्रो, पार्टीभित्रको नेतृत्व व्यवस्थापन र उम्मेदवार छनोटमा कति एकता कायम गर्न सक्छ?

यी प्रश्नको उत्तरबिना छ पालिका जित्ने दाबीलाई चुनावी निष्कर्षका रूपमा बुझ्न सकिँदैन ।

कमलामाई : राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको महत्वपूर्ण केन्द्र

कमलामाई नगरपालिका सिन्धुलीको राजनीतिक तथा प्रशासनिक केन्द्र हो । यहाँको निर्वाचन परिणामले जिल्लाको समग्र राजनीतिक बहसमा विशेष महत्व राख्छ ।

२०७९ मा काँग्रेसले नगरप्रमुख जितेको कमलामाईमा आगामी प्रतिस्पर्धा पनि उम्मेदवारको व्यक्तिगत प्रभाव, पार्टी संगठन, स्थानीय विकासका मुद्दा र मतदाताको मनोविज्ञानसँग जोडिनेछ ।

पुर्ब माओवादी नेताहरुले कमलामाईलाई अन्य पालिकाभन्दा फरक अवस्थाका रूपमा प्रस्तुत गर्नुले त्यहाँको राजनीतिक चुनौतीलाई पार्टीले पनि अलग ढंगले हेरेको बुझ्न सकिन्छ ।

तर कमलामाईमा कुन दलको अवस्था कस्तो छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न विगतको मतान्तर, वर्तमान संगठन, स्थानीय नेतृत्वको सक्रियता र मतदाताको बदलिँदो धारणा अध्ययन गर्न आवश्यक छ । राजनीतिक केन्द्रमा विजय हासिल गर्नु प्रतिष्ठाको विषय मात्र होइन, जिल्लाको नेतृत्वदायी राजनीतिक उपस्थितिसँग जोडिएको विषय पनि हो ।

संगठनको शक्ति र मतदाताको विश्वासबीचको दूरी

नेपाली राजनीतिमा एउटा रोचक प्रवृत्ति छ । दलका आन्तरिक बैठक र राजनीतिक मञ्चमा देखिने उत्साहलाई कतिपय नेताले जनताको वास्तविक समर्थनका रूपमा व्याख्या गर्ने गर्छन् ।

तर कार्यकर्ताको उत्साह, संगठनको सक्रियता र आममतदाताको समर्थन फरक विषय हुन् ।
कुनै दलको संगठन बलियो हुन सक्छ, तर त्यसको अर्थ सबै मतदाता उक्त दलसँग सन्तुष्ट छन् भन्ने होइन । त्यसैगरी विगतमा निर्वाचन जितेको दलले आगामी निर्वाचन पनि सहजै जित्छ भन्ने सुनिश्चितता हुँदैन ।

स्थानीय तहमा नागरिकले खोज्ने कुरा पार्टीको राजनीतिक इतिहास मात्र होइन । सडक, खानेपानी, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, रोजगारी, सुशासन र सार्वजनिक सेवाको अवस्था पनि हो ।

निर्वाचित जनप्रतिनिधिले पाँच वर्षमा के गरे, चुनावी प्रतिबद्धता कति पूरा गरे र नागरिकसँगको सम्बन्ध कस्तो रह्यो भन्ने प्रश्नले आगामी निर्वाचनमा महत्त्वपूर्ण स्थान पाउनेछ ।

त्यसैले नेकपा (तत्कालीन माओवादी केन्द्र) मात्र होइन, काँग्रेस र एमालेले पनि आफ्नो विगतको कार्यसम्पादनको जवाफ दिनुपर्नेछ ।

नयाँ पुस्ता र बदलिँदो राजनीतिक मनोविज्ञान

सिन्धुलीको राजनीतिमा नयाँ पुस्ताको भूमिका पनि अब बेवास्ता गर्न सकिने विषय होइन । युवा मतदाताको प्राथमिकता, रोजगारीका अवसर, विदेश पलायन, स्थानीय आर्थिक गतिविधि र विकासप्रतिको अपेक्षाले राजनीतिक दलहरूलाई नयाँ ढंगले सोच्न बाध्य बनाएको छ ।

परम्परागत राजनीतिक निष्ठाका आधारमा मात्र मतदातालाई आफ्नो पक्षमा राखिरहने अवस्था सधैँ रहन्छ भन्ने छैन ।

नयाँ पुस्ताले पार्टीको नामभन्दा पनि नेतृत्वको व्यवहार, पारदर्शिता, जवाफदेहिता र परिणाम खोज्न थालेको राजनीतिक बहस व्यापक हुँदै गएको छ ।

यस अवस्थामा माओवादीले आफ्नो संगठन विस्तार गर्ने हो भने पुरानो राजनीतिक विरासतको चर्चा मात्रै पर्याप्त हुँदैन । नयाँ नेतृत्वलाई अवसर दिने, स्थानीय समस्यामा प्रत्यक्ष उपस्थित हुने र जनताले अनुभव गर्न सक्ने काम देखाउने चुनौती पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ ।

चुनावीसमीकरण : अंकगणितभन्दा बाहिरका प्रश्न

सिन्धुलीको आगामी निर्वाचनमा कुनै एउटा दलको संगठनात्मक अवस्थाले मात्र परिणाम निर्धारण गर्नेछैन । काँग्रेस, एमाले, माओवादी तथा अन्य राजनीतिक शक्तिको स्थानीय प्रभाव, उम्मेदवारको लोकप्रियता, सम्भावित चुनावी सहकार्य र दलभित्रको असन्तुष्टिले पनि परिणाममा प्रभाव पार्न सक्छन् ।

विशेषगरी स्थानीय निर्वाचनमा एउटै पार्टीको राष्ट्रिय लोकप्रियता र स्थानीय उम्मेदवारको स्वीकार्यताबीच फरक देखिन सक्छ ।

कुनै पालिकामा पार्टी बलियो भए पनि कमजोर उम्मेदवारका कारण प्रतिस्पर्धा कठिन हुन सक्छ । अर्कोतर्फ, संगठनात्मक रूपमा कमजोर देखिएको दलले पनि स्थानीय रूपमा स्वीकार्य उम्मेदवारका कारण राम्रो परिणाम ल्याउन सक्छ ।

त्यसैले सिन्धुलीको चुनावी राजनीतिलाई केवल पुरानो निर्वाचन परिणामका आधारमा व्याख्या गर्नु पर्याप्त हुँदैन ।

दाबी नेताहरुको, निर्णय जनताको

माओवादीले सिन्धुलीका नौमध्ये छ स्थानीय तह जित्ने लक्ष्य राखेको हो भने त्यसलाई राजनीतिक महत्त्वाकाँक्षाका रूपमा बुझ्न सकिन्छ । २०७९ को निर्वाचनमा चार पालिकामा नेतृत्व स्थापित गरेको इतिहासले उक्त दाबीको एउटा आधार प्रस्तुत गर्छ ।

तर विगतको विजय आगामी निर्वाचनको सुनिश्चितता होइन । त्यसका लागि संगठनको अवस्था, स्थानीय नेतृत्वको विश्वसनीयता, जनताको मूल्याङ्कन र बदलिँदो राजनीतिक समीकरणको वस्तुगत अध्ययन आवश्यक हुन्छ ।

सिन्धुलीको राजनीतिमा अबको प्रतिस्पर्धा केवल कुन दलले कति पालिका जित्छ भन्ने अंकगणितमा सीमित हुनु हुँदैन । कुन दलले जनताको अपेक्षा बुझ्छ, कसले विगतका कमजोरी सच्याउँछ र कसले स्थानीय विकास तथा सुशासनको विश्वसनीय योजना प्रस्तुत गर्छ भन्ने प्रश्न पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ ।

नेताहरूले चुनावअघि जितको दाबी गर्नु स्वाभाविक राजनीतिक अभ्यास हो । तर लोकतन्त्रमा दाबीलाई अनुमोदन गर्ने अधिकार नेतासँग होइन, मतदातासँग हुन्छ ।

अन्ततः सिन्धुलीको चुनावी फैसला राजनीतिक बैठकका दाबीले होइन, जनताको मतपेटिकाले गर्नेछ ।

सिन्धुलीमा नेपाल कम्युको ६ पालिका जित्ने दाबी ः राजनीतिक आत्मविश्वास कि चुनावी रणनीति ? २०७९ को चुनावी विरासतदेखि आगामी 

दिपेश थापा , सिन्धुली सौगातका सल्लाहकार सम्पादक हुन

प्रतिक्रिया