सिन्धुली,२४ जेठ  – पूर्वी नेपाललाई राजधानीसँग जोड्ने महत्वपूर्ण सडक सञ्जालका रूपमा परिचित बीपी राजमार्ग पुनः एकपटक जोखिम र असुरक्षाको केन्द्रबिन्दु बनेको छ । वर्षायाम सुरु भएसँगै सडक अवरुद्ध हुने, पहिरो खस्ने र यात्रुहरू जोखिमपूर्ण यात्रा गर्न बाध्य हुने अवस्था दोहोरिन थालेपछि राजमार्गको दीर्घकालीन सुरक्षाबारे गम्भीर प्रश्न उठ्न थालेको छ ।

गत वर्ष आएको बाढी तथा पहिरोले राजमार्गका विभिन्न महत्वपूर्ण खण्डमा व्यापक क्षति पु¥याएको थियो । सडकका कतिपय भाग बगाउँदा यातायात सञ्चालन नै प्रभावित बनेको थियो । त्यसयता लामो समय बितिसक्दा पनि प्रभावित क्षेत्रहरूमा स्थायी पुनर्निर्माण कार्य सम्पन्न हुन नसकेको भन्दै स्थानीयवासी, यात्रु तथा सरोकारवालाहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

हाल क्षतिग्रस्त खण्डहरूमा अस्थायी डाइभर्सनको व्यवस्था गरेर सवारी सञ्चालन गरिए पनि वर्षा बढ्नासाथ ती संरचनाहरू नै जोखिममा पर्ने गरेका छन् । सामान्य वर्षाका कारणसमेत सडक घण्टौंसम्म अवरुद्ध हुने अवस्था देखिँदा हजारौं यात्रु प्रत्यक्ष प्रभावित हुने गरेका छन् । विशेषगरी वर्षायाममा राजधानी काठमाडौं र पूर्वी जिल्लाबीच आवतजावत गर्ने यात्रुहरूले थप सास्ती भोग्नुपरेको छ ।

हालैको एक घटनाले राजमार्गको संवेदनशील अवस्था पुनः उजागर गरेको छ । वर्षासँगै उत्पन्न समस्याका कारण बीपी राजमार्ग क्षेत्रमा अलपत्र परेका ८९ यात्रुलाई रातारात उद्धार गर्नुपरेको घटना सार्वजनिक भएको थियो । यो घटनालाई सामान्य दुर्घटना वा मौसमी प्रभावका रूपमा मात्र लिन नसकिने जानकारहरूको भनाइ छ । उनीहरूका अनुसार यसले सडक सुरक्षा व्यवस्थापन, पूर्वतयारी र विपद् प्रतिकार्य प्रणालीको वास्तविक अवस्थालाई उजागर गरेको छ ।

सडक पूर्वाधार क्षेत्रमा कार्यरत विज्ञहरूका अनुसार समस्या केवल पहिरो वा प्राकृतिक विपत्तिको मात्र होइन, त्यसको व्यवस्थापन र पूर्वतयारीको पनि हो । वर्षेनी उस्तै प्रकृतिका समस्या दोहोरिनु र क्षतिग्रस्त स्थानहरूमा स्थायी समाधान नहुनुले सम्बन्धित निकायहरूको कार्यक्षमता तथा जिम्मेवारीबारे प्रश्न उठाएको छ ।

बीपी राजमार्ग देशको महत्वपूर्ण आर्थिक तथा सामाजिक जीवनरेखा मानिन्छ । राजधानीबाट पूर्वी नेपालतर्फको छोटो दूरीको मार्गका रूपमा प्रयोग हुने यस सडकमा दैनिक हजारौं सवारीसाधन सञ्चालन हुन्छन् । तर सडकको दिगोपन, ढल निकास व्यवस्थापन, पहिरो नियन्त्रण संरचना तथा क्षतिग्रस्त भागहरूको पुनर्निर्माणमा अपेक्षित गति नदेखिएको गुनासो बढ्दै गएको छ ।

विशेषज्ञहरू भन्छन्, प्राकृतिक विपत्तिलाई पूर्ण रूपमा रोक्न सम्भव नहुन सक्छ, तर त्यसबाट उत्पन्न जोखिम न्यूनीकरण गर्ने सुरक्षित र दिगो पूर्वाधार निर्माण गर्न सकिन्छ । आधुनिक प्रविधि, वैज्ञानिक अध्ययन र प्रभावकारी कार्यान्वयनमार्फत पहिरो तथा बाढीबाट सडकलाई सुरक्षित बनाउन सकिने उनीहरूको तर्क छ ।

यात्रुहरू भने अहिले पनि असुरक्षाकै बीच यात्रा गर्न बाध्य छन् । वर्षा सुरु भएसँगै सडक कतिबेला बन्द हुने हो भन्ने अनिश्चितता कायम छ । कतिपय स्थानमा सवारीसाधन लामो समय रोकिँदा यात्रुहरूले कठिनाइ भोग्नुपरेको छ भने आकस्मिक सेवासमेत प्रभावित हुने गरेको छ ।

राजमार्ग प्रयोग गर्ने सर्वसाधारणको साझा चासो अहिले एउटै छ—हरेक वर्ष दोहोरिने जोखिम र अवरोधबाट मुक्त हुने स्थायी समाधान कहिले आउने ? राज्यका सम्बन्धित निकायहरूले समयमै प्रभावकारी कदम चाल्न नसके बीपी राजमार्ग केवल यातायातको माध्यम मात्र नभई जोखिमपूर्ण यात्राको प्रतीक बन्ने खतरा बढ्दै गएको देखिन्छ ।