सिन्धुली,२१ कात्तिक – सिन्धुलीको गौरव, गोर्खाली वीरताको प्रतीक र नेपाली स्वाधीनताको ऐतिहासिक प्रतीकस्थल सिन्धुलीगढीमा यस वर्ष पनि भव्य रूपमा २५८ औँ विजय उत्सव मनाइँदैछ । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री इन्द्र बहादुर बानियाँको प्रमुख आतिथ्यमा आयोजना हुने यो वर्षको उत्सवलाई विशेष ऐतिहासिक सन्देश र राष्ट्रिय गौरवका रूपमा लिन तयारी भइरहेको कमलामाई नगरपालिकाले जनाएको छ ।

नगरपालिकाका मेयर उपेन्द्र कुमार पोखरेलले बिहिवार पत्रकारहरूसँगको भेटघाटमा भने, “यस वर्षको विजयोत्सव इतिहास, पर्यटन र सांस्कृतिक चेतनाको संगम हुनेछ । वीर सेनाको सम्झनासँगै गढीलाई नमुना पर्यटकीय केन्द्रको रूपमा अघि बढाउने हाम्रो लक्ष्य छ ।”

सिन्धुलीगढीको विजय दिवस हरेक वर्ष कार्तिक २४ गते मनाउने परम्परा लामो समयदेखि चलिआएको छ । प्रारम्भमा नेपाल पत्रकार महासंघले विसं २०६७ बाट सुरु गरेको यो उत्सव स्थानीय तह स्थापना भएपछि नगरपालिकाको नेतृत्वमा निरन्तर हुँदै आएको हो ।

विसं १८२४ मा गोर्खाली सेनाले ईस्ट इण्डिया कम्पनीका कप्तान क्याप्टेन किनलोकको नेतृत्वमा आएको आधुनिक हतियारसहितको अंग्रेज फौजलाई पराजित गर्दै सिन्धुलीगढीलाई विजयको प्रतीक बनाएको थियो । यो युद्ध केवल भूमिको रक्षा होइन, नेपाली स्वाभिमान र स्वतन्त्रताको ऐतिहासिक घोषणापत्र बनेको थियो ।

त्यो गौरवशाली दिनको स्मरणमा अहिले पनि कार्तिक महिनामा गढी परिसरमा हजारौं नागरिक, विद्यार्थी, सुरक्षा निकाय, इतिहासप्रेमी र पर्यटकहरूको भीड लाग्ने गर्छ। उत्सवमा गोर्खाली वीरताको प्रदर्शन, सांस्कृतिक झाँकी, राष्ट्रिय गीत–संगीत र स्थानीय परम्पराको झल्को पाइन्छ ।

कमलामाई नगरपालिकाले पछिल्ला वर्षहरूमा ‘सिन्धुलीगढी युद्ध संग्रहालय’, ‘रानी दरबार’, र अन्य ऐतिहासिक संरचनाहरूको पुनर्निर्माण र संरक्षणमा जोड दिएको छ। नगरपालिकाका अनुसार, यी संरचनाहरूले सिन्धुलीलाई देशकै नमुनाको ऐतिहासिक गन्तव्यका रूपमा चिनाउने लक्ष्य लिएका छन् ।

नगरपालिकाले प्रदेश सरकारसँग समन्वय गर्दै सांस्कृतिक कार्यक्रम, स्थल सौन्दर्यीकरण, पर्यटन सूचना केन्द्र, सडक सुधार, र सरसफाइ अभियानका लागि बजेट छुट्याएको पनि बताइएको छ । मेयर पोखरेलका अनुसार, “सिन्धुलीगढीले इतिहास बोल्छ, वीरताको सन्देश दिन्छ । त्यसैले यो केवल उत्सव होइन, राष्ट्रिय चेतनाको पुनर्जागरण हो ।”

विजयोत्सवको अवसरमा सिन्धुली बजारदेखि गढीसम्म चहलपहल बढेको छ । होटल, होमस्टे र स्थानीय उत्पादन बजारहरूमा भीड देखिन्छ। आगन्तुकहरू इतिहास सुन्न, संग्रहालय हेर्न र ‘गोर्खाली वीरता’को अनुभूति लिन सिन्धुली आउने क्रम बढ्दो छ ।

प्रदेश सरकारले यस उत्सवलाई ‘सांस्कृतिक पर्यटन प्रवद्र्धनको अवसर’का रूपमा प्रयोग गर्ने तयारी गरेको छ । मुख्यमन्त्री बानियाँले उत्सवको प्रमुख समारोहमा देशको स्वाधीनता र वीरताको सन्देश दिने अपेक्षा गरिएको छ ।

दुई सय भन्दा बढी वर्षअघिको सिन्धुलीगढी युद्धले नेपाली पहिचान र वीरताको नयाँ अध्याय लेखेको थियो । आज, त्यो इतिहास पुनः स्मरण गर्दै स्थानीयहरू भन्छन्, “हामी इतिहासका साक्षी मात्र होइनौं, त्यसको निरन्तरता हौं ।”

यसरी, सिन्धुलीगढीको विजय उत्सव केवल भूतकालको स्मरण होइन, वर्तमान र भविष्यको प्रेरणास्रोत बनेको छ। यो उत्सवले देखाएको राष्ट्रिय भावना, आत्मसम्मान र सांस्कृतिक एकताको सन्देश अहिले पनि त्यत्तिकै सान्दर्भिक छ, जतिसुकै समय बग्दो होस् ।