रामेछाप,२९ साउन — नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँदै आएको अपर तामाकोशी जलविद्युत् आयोजनाले गर्न लागेको जलाशय सफाइको तयारीले तामाकोशी र सुनकोशी नदीका तल्लो तटीय क्षेत्रका बासिन्दाहरूमा ठूलो चिन्ता उत्पन्न गराएको छ । आयोजनाले साउन ३१, शनिबारका दिन बिहान ५ बजेदेखि राति ८ बजेसम्म जलाशय सफा गर्ने कार्यक्रम सार्वजनिक गरेपछि स्थानीय प्रशासनले नदी किनारमा विशेष सतर्कता अपनाउन आह्वान गरेको छ । यसले विकास र जनसुरक्षाबीचको सन्तुलन कायम गर्ने चुनौतीलाई उजागर गरेको छ ।

स्थानीय प्रशासनले यस जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सार्वजनिक सूचना जारी गरेको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय रामेछापले नदी किनारमा माछा मार्ने, नुहाउने, पौडी खेल्ने, कपडा धुने, गाडी तार्ने र बालुवा–गिट्टी निकाल्ने जस्ता गतिविधि नगर्न÷नगराउन कडा आग्रह गरेको छ । यस्ता कार्यहरूले अप्रत्याशित दुर्घटना निम्त्याउन सक्ने भन्दै प्रशासनले सबैलाई सचेत गराएको हो ।

यसका साथै, नदी किनारमा परम्पराअनुसार मृतकहरूको दाहसंस्कार वा अन्य कुनै धार्मिक संस्कार गर्नुपरेमा अत्यन्त सावधानीका साथ मात्र गर्न अनुरोध गरिएको छ । स्थानीयहरूका अनुसार, यो समयमा नदीको बहाव र जलस्तरमा आउने परिवर्तनको सही अनुमान गर्न कठिन हुने हुँदा नदी किनारमा गरिने कुनै पनि कार्य जोखिमपूर्ण मानिन्छ ।

जलविद्युत् आयोजनाका लागि जलाशय सफाइ एक नियमित र अनिवार्य प्रक्रिया हो । वर्षायाममा नदीले बगाएर ल्याउने माटो, बालुवा र थिग्रा जलाशयमा जम्मा हुन्छ । यस्ता पदार्थहरूले जलाशयको भण्डारण क्षमता घटाउनुका साथै टर्बाइनहरूलाई क्षति पु¥याउन सक्छ। यसबाट विद्युत् उत्पादनमा नकारात्मक असर पर्ने जोखिम हुन्छ। यसैले, आयोजनाको दिगो सञ्चालनका लागि समय–समयमा जलाशय सफाइ गर्नुपर्ने हुन्छ ।

यद्यपि, यस प्रकारको प्राविधिक कार्यले तल्लो तटीय क्षेत्रमा पार्ने वातावरणीय र सामाजिक प्रभावलाई पनि ध्यानमा राख्नुपर्छ । स्थानीय समुदायहरूलाई समयमै र पर्याप्त जानकारी दिएर जोखिम न्यूनीकरणका लागि आवश्यक तयारी गर्नु अनिवार्य हुन्छ । अपर तामाकोशीले यसपटक जारी गरेको सूचनाले सम्भावित क्षतिलाई कम गर्न मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

जलविद्युत् आयोजनाहरूले देशको आर्थिक विकासमा ठूलो भूमिका खेल्छन्, तर यस प्रकारको प्राविधिक कार्यले निम्त्याउने सामाजिक र वातावरणीय प्रभावलाई पनि नजरअन्दाज गर्न मिल्दैन । भविष्यमा यस्ता जोखिमहरूलाई न्यूनीकरण गर्नका लागि आयोजना र स्थानीय समुदायबीच थप समन्वय र दीर्घकालीन योजनाहरूको आवश्यकता देखिएको छ । स्थानीयलाई समयमै र पर्याप्त जानकारी दिनुका साथै वैकल्पिक जीविकोपार्जनका उपायहरू र सुरक्षाका लागि पूर्वतयारीका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गरिएको छ ।